Geldhoeveelheid: M1, M2 en M3

M1, M2 en M3 zijn drie manieren om de geldhoeveelheid te meten: M1 is het geld dat het publiek direct kan uitgeven, M2 telt daar kortlopende deposito's bij op en M3 voegt daar nog bijna-geld als kortlopende schuldbewijzen aan toe. Hoe makkelijker je ergens over kunt beschikken, hoe "smaller" de M waar het in valt.

Wat telt mee in de geldhoeveelheid?

De maatschappelijke geldhoeveelheid is het geld in handen van het publiek: huishoudens, bedrijven, gemeentes, verenigingen. Geld dat banken zelf in hun kluis hebben of dat zij bij de centrale bank aanhouden, telt niet mee.

  • Chartaal geld: munten en bankbiljetten.
  • Giraal geld: tegoeden op bankrekeningen, zoals je betaalrekening.

De indeling hieronder volgt de definitie van de Europese Centrale Bank, die ook in de oefenopgaven wordt gebruikt. Lesmethodes formuleren het soms net iets anders; kijk bij twijfel in je eigen boek.

Bestaat uit
M1chartaal geld bij het publiek + giraal geld + spaartegoeden die je direct kunt opnemen of overboeken
M2M1 + termijndeposito's met een looptijd tot 2 jaar + spaartegoeden met een opzegtermijn tot 3 maanden
M3M2 + repo's, deelnemingen in geldmarktfondsen en schuldbewijzen met een looptijd tot 2 jaar

Let op: een gewone spaarrekening waarvan je meteen geld naar je betaalrekening kunt overboeken, valt dus al onder M1. Een deposito dat langer dan 2 jaar vaststaat, telt nergens mee.

Voorbeeld 1: het gezin Jansen

Het gezin Jansen heeft € 150 contant, € 1.350 op de betaalrekening, € 4.000 op een spaarrekening die direct opneembaar is, € 2.500 op een termijndeposito van 1 jaar, € 3.000 op een deposito van 5 jaar en € 500 in een geldmarktfonds.

  1. M1: € 150 + € 1.350 + € 4.000 = € 5.500.
  2. M2: € 5.500 + € 2.500 (deposito tot 2 jaar) = € 8.000.
  3. M3: € 8.000 + € 500 (geldmarktfonds) = € 8.500.
  4. Het deposito van 5 jaar (€ 3.000) telt niet mee: de looptijd is langer dan 2 jaar.

Voorbeeld 2: de geldhoeveelheid van een land

In een land heeft de centrale bank € 80 miljard aan bankbiljetten uitgegeven. Daarvan ligt € 10 miljard in de kluizen van banken. Het publiek heeft € 350 miljard op betaalrekeningen, € 250 miljard op direct opneembare spaarrekeningen en € 120 miljard op termijndeposito's tot 2 jaar. Banken hebben samen € 40 miljard tegoed bij de centrale bank.

  1. Chartaal geld bij het publiek: € 80 − € 10 = € 70 miljard.
  2. M1: € 70 + € 350 + € 250 = € 670 miljard.
  3. M2: € 670 + € 120 = € 790 miljard.
  4. De € 40 miljard van banken bij de centrale bank telt niet mee: dat is geld van banken, niet van het publiek.

Veelgemaakte fouten

  • Alle biljetten meetellen. Alleen chartaal geld bij het publiek telt mee, niet het geld in de kluis van een bank.
  • Een direct opneembare spaarrekening bij M2 zetten. Kun je het geld meteen overboeken naar je betaalrekening, dan hoort het bij M1.
  • Termijndeposito's bij M3 zetten. Deposito's tot 2 jaar horen al bij M2. M3 voegt alleen repo's, geldmarktfondsen en korte schuldbewijzen toe.
  • Lange deposito's of gewone beleggingen meetellen. Een deposito van 5 jaar of aandelen in een gewoon bedrijf zijn geen geld in deze zin.

Handige tips

  • Stel bij elk bedrag twee vragen: is het van het publiek, en hoe snel kun je erover beschikken?
  • Onthoud: elke volgende M bevat de vorige. M2 bevat M1 en M3 bevat M2, dus M3 is altijd het grootst.
  • Rekenen met een balans? Zoek eerst welke posten van het publiek zijn en tel die op; banktegoeden bij de centrale bank laat je weg.

Even een korte break

Met meer dan 22 jaar aan ervaring, weten we hoe lastig het kan zijn om in je eentje dit onderwerp onder controle te krijgen, laat ons jou helpen door je te koppelen aan een bijlesdocent. Meer dan 50.000 leerlingen gingen je al voor!

Oefen dit onderwerp direct

Klaar om het zelf te proberen? Hieronder oefen je meteen met dit onderwerp:

Wil je meer oefenen? Ga naar de leeromgeving. Kom je er niet uit? Bij bijles economie leggen onze docenten het rustig met je door. Zie ook: inflatie en deflatie.

Bekijk ook deze video-uitleg:

Over dit artikel

Deze content is gebaseerd op de oefenstof die is gemaakt door studenten die zich in het netwerk bevinden van StudentsPlus. Deze studenten studeren aan de lerarenopleiding of zijn al afgestudeerd docent. Uiteraard is de oefenstof gecheckt door andere studenten en is er ook een check geweest op correct Nederlands.

Geen klik met de bijlesgever?

Wij gaan direct en gratis op zoek naar een vervangende!

Gratis Leeromgeving

Een gratis online platform met duizenden oefenopgaven.

Enthousiaste bijlesgevers

Onze bijlesgevers zijn zeer gemotiveerd en zorgvuldig geselecteerd.

Interesse in bijles?

4,7 / 5
uit 32 beoordelingen
4 van de 5 sterren

“Blij met de bijles economie. Jammer dat de student een keer op het laatste moment moest afzeggen. Verder goed.”

Hendriks · economie · september 2026
4 van de 5 sterren

“Vlotte regeling bij StudentsPlus. Mij viel mee dat het weinig gedoe was. Alleen jammer dat de bijlesstudent een keer onverwacht afzegde.”

L. Willems · economie · augustus 2026
5 van de 5 sterren

“prettige hulp gekregen bij economie, vooral bij de voorbereiding op de toetsweek.”

Mevrouw Smits · economie · maart 2026
5 van de 5 sterren

“Bij een keer verschuiven was alles snel weer geregeld. Geweldige service en fijne lessen. StudentsPlus is top!”

Mevr. Verweij · economie · januari 2026
Maak nu een gratis account aan.
  • Kijk eens rustig rond op je account.
  • Probeer een oefenopgave in ons LearningLab.
  • Geef aan hoe we je kunnen helpen.