Dichtheid berekenen

Dichtheid geeft aan hoeveel massa er in een bepaald volume van een stof zit. Je berekent hem met ρ = m / V: de massa gedeeld door het volume. Elke stof heeft zijn eigen dichtheid, en daarom kun je met de dichtheid een stof herkennen.

De formule

ρ = m / V

• ρ (de Griekse letter rho) is de dichtheid, bijvoorbeeld in g/cm³ of kg/m³
• m is de massa, in g of kg
• V is het volume, in cm³ of m³

Water heeft een dichtheid van 1,0 g/cm³. Een stof met een grotere dichtheid zinkt in water, een stof met een kleinere dichtheid drijft.

Voorbeeld 1: een metalen blokje

Een blokje heeft een massa van 54 g en is 2 cm bij 3 cm bij 3,33 cm. Van welk metaal is het gemaakt?

• V = 2 × 3 × 3,33 ≈ 20 cm³
• ρ = m / V = 54 / 20 = 2,7 g/cm³
• In de tabel zie je dat aluminium een dichtheid van 2,7 g/cm³ heeft. Het blokje is dus van aluminium.

Voorbeeld 2: volume meten met de onderdompelmethode

Jan wil de dichtheid van tien zinkblokjes weten. Samen hebben ze een massa van 36 g. Hij laat ze in een maatcilinder met water zakken en het water stijgt van 50 ml naar 55 ml.

• Het volume van de blokjes is 55 − 50 = 5 ml = 5 cm³ (want 1 ml = 1 cm³)
• ρ = m / V = 36 / 5 = 7,2 g/cm³
• Dat komt goed overeen met de tabelwaarde van zink (7,1 g/cm³).

Veelgemaakte fouten

• Eenheden door elkaar gebruiken, bijvoorbeeld massa in kg en volume in cm³. Kies g met cm³ (geeft g/cm³) of kg met m³ (geeft kg/m³).
• Fout omrekenen tussen g/cm³ en kg/m³. Er geldt: 1 g/cm³ = 1000 kg/m³. Water is dus 1000 kg/m³.
• Bij de onderdompelmethode de eindstand van het water als volume nemen, in plaats van het verschil.

Handige tips

• Gebruik de driehoek met m bovenaan en ρ en V onderaan: dek af wat je zoekt en je ziet de formule. m = ρ × V en V = m / ρ.
• Controleer je antwoord met de dichtheidstabel in je Binas of je boek. Kom je op 27 g/cm³ voor een metaal, dan staat er ergens een komma verkeerd.

Oefen dit onderwerp direct

Klaar om het zelf te proberen? Hieronder oefen je meteen met dit onderwerp:

Wil je meer oefenen? Ga naar de leeromgeving. Kom je er niet uit? Bij bijles natuurkunde leggen onze docenten het rustig met je door. Zie ook: eenheden en grootheden. druk berekenen.

Bekijk ook deze video-uitleg: