Eenparige beweging

Een eenparige beweging is een beweging met een constante snelheid in een rechte lijn: in elke seconde leg je precies evenveel afstand af. Je rekent ermee met de formule s = v × t. Hieronder lees je hoe dat werkt en hoe je de eenheden goed omrekent.

Rekenen aan een eenparige beweging

Bij een eenparige beweging verandert de snelheid niet. Er hoort één formule bij:

s = v × t

• s = afgelegde afstand in meter (m)
• v = snelheid in meter per seconde (m/s)
• t = tijd in seconde (s)

Zoek je de snelheid of de tijd, dan schrijf je de formule om: v = s/t of t = s/v.

Let op de eenheden. Snelheden staan vaak in km/h. Van km/h naar m/s deel je door 3,6 (want 1 km/h = 1000 m / 3600 s). Van m/s naar km/h vermenigvuldig je met 3,6. Minuten zet je om naar seconden door met 60 te vermenigvuldigen.

In een (s,t)-diagram is een eenparige beweging een rechte, schuin oplopende lijn. Hoe steiler de lijn, hoe groter de snelheid. In een (v,t)-diagram is het een horizontale lijn.

Voorbeeld 1: afstand berekenen

Een auto rijdt met een constante snelheid van 100 km/h. Hoeveel meter legt hij af in 25 minuten? Rond af op hele meters.

1. Snelheid omrekenen: v = 100/3,6 = 27,78 m/s.
2. Tijd omrekenen: t = 25 × 60 = 1500 s.
3. Formule: s = v × t.
4. Invullen: s = 27,78 × 1500 = 41.667 m. Reken je zonder tussentijds afronden (100/3,6 × 1500), dan krijg je ook 41.667 m.
5. Controle in km en uur: 100 × 25/60 = 41,67 km. Klopt.

Voorbeeld 2: tijd berekenen

Een fietser rijdt met een constante snelheid van 18 km/h naar school, die 6,0 km verderop ligt. Hoe lang doet hij erover?

1. Snelheid omrekenen: v = 18/3,6 = 5,0 m/s.
2. Afstand omrekenen: s = 6,0 km = 6000 m.
3. Formule omschrijven: t = s/v.
4. Invullen: t = 6000/5,0 = 1200 s.
5. Omrekenen naar minuten: 1200/60 = 20 minuten.

Voorbeeld 3: snelheid berekenen

Een trein rijdt eenparig en legt in 2,0 minuten 3,0 km af. Bereken de snelheid in m/s en in km/h.

1. Omrekenen: s = 3000 m en t = 2,0 × 60 = 120 s.
2. Formule: v = s/t = 3000/120 = 25 m/s.
3. Naar km/h: 25 × 3,6 = 90 km/h.

Veelgemaakte fouten

• Km/h en seconden door elkaar invullen. Reken alles eerst om naar m en s, of alles naar km en h.
• Bij het omrekenen vermenigvuldigen met 3,6 in plaats van delen (of andersom). Een snelheid in m/s is altijd een kleiner getal dan dezelfde snelheid in km/h.
• Minuten als decimaal getal lezen: 1 uur en 10 minuten is niet 1,10 uur maar 70/60 = 1,17 uur.
• De formule gebruiken bij een beweging die versnelt of afremt. Dan is de snelheid niet constant en geldt s = v × t alleen met de gemiddelde snelheid.

Handige tips

• Onthoud één ijkpunt: 36 km/h = 10 m/s. Daarmee controleer je snel of je de goede kant op hebt omgerekend.
• Schrijf gegeven, gevraagd, formule, invullen en antwoord steeds onder elkaar. Zo zie je waar een fout zit.
• Let op het aantal significante cijfers: het antwoord krijgt er evenveel als het gegeven met de minste.

Oefen dit onderwerp direct

Klaar om het zelf te proberen? Hieronder oefen je meteen met dit onderwerp:

Wil je meer oefenen? Ga naar de leeromgeving. Kom je er niet uit? Bij bijles natuurkunde leggen onze docenten het rustig met je door. Zie ook: eenheden en grootheden omrekenen. de wetten van newton.

Bekijk ook deze video-uitleg: