Molecuulmassa berekenen

Je berekent de molecuulmassa door de atoommassa's van alle atomen in het molecuul bij elkaar op te tellen. De atoommassa's vind je in Binas tabel 99, de uitkomst geef je in u (atomaire massa-eenheid).

Hoe bereken je een molecuulmassa?

De molecuulmassa is de massa van één molecuul. Een molecuul is heel licht, daarom gebruik je de eenheid u in plaats van gram. Handig: de molaire massa (de massa van 1 mol stof) heeft hetzelfde getal, maar dan in g/mol. Water heeft een molecuulmassa van 18,02 u, dus 1 mol water weegt 18,02 g.

1. Schrijf de molecuulformule op, bijvoorbeeld C₆H₁₂O₆.
2. Tel per atoomsoort hoeveel atomen er in de formule staan. Het kleine getal staat áchter het atoom waar het bij hoort.
3. Zoek de atoommassa's op in Binas tabel 99, zoals H = 1,008 u, C = 12,01 u en O = 16,00 u.
4. Vermenigvuldig per atoomsoort het aantal atomen met de atoommassa en tel alles op.

Voorbeeld 1: water (H₂O)

1. Water bevat 2 H-atomen en 1 O-atoom.
2. H: 2 × 1,008 u = 2,016 u
3. O: 1 × 16,00 u = 16,00 u
4. Samen: 2,016 + 16,00 = 18,016 u, afgerond op twee decimalen 18,02 u.

Voorbeeld 2: glucose (C₆H₁₂O₆)

1. Glucose bevat 6 C-atomen, 12 H-atomen en 6 O-atomen.
2. C: 6 × 12,01 u = 72,06 u
3. H: 12 × 1,008 u = 12,096 u
4. O: 6 × 16,00 u = 96,00 u
5. Samen: 72,06 + 12,096 + 96,00 = 180,156 u, afgerond 180,16 u.

Voorbeeld 3: andersom rekenen bij polyetheen

Een molecuul polyetheen, (C₂H₄)_n, heeft een molecuulmassa van 42 000 u. Hoe groot is n?

1. Bereken eerst de massa van één bouwsteen C₂H₄: 2 × 12,01 + 4 × 1,008 = 24,02 + 4,032 = 28,052 u.
2. Het molecuul bestaat uit n van die bouwstenen, dus n = 42 000 / 28,052 = 1497,2.
3. n is een geheel aantal, dus n = 1497.

Veelgemaakte fouten

• Het getal bij het verkeerde atoom zetten. In H₂O hoort de 2 bij H, niet bij O. Een getal achter een haakje geldt voor alles tussen de haakjes: in Ca(OH)₂ zitten 2 O-atomen en 2 H-atomen.
• Massagetal in plaats van atoommassa. Neem niet 12 voor koolstof en 1 voor waterstof, maar de waarden uit tabel 99 (12,01 en 1,008).
• Te vroeg afronden. Rond pas af bij het eindantwoord, anders loopt de afwijking op bij grote moleculen.
• u en g door elkaar halen. Eén molecuul water weegt 18,02 u, niet 18,02 g. Die 18,02 g is de massa van 1 mol water.

Handige tips

• Zet de berekening in een rijtje per atoomsoort, zoals in de voorbeelden. Dan zie je meteen of je een atoom vergeten bent.
• Controleer je aantallen door ze terug te lezen in de formule voordat je gaat rekenen.
• Bij een zout zoals NaCl praat je officieel over formulemassa, maar je rekent precies hetzelfde: 22,99 + 35,45 = 58,44 u.

Oefen dit onderwerp direct

Klaar om het zelf te proberen? Hieronder oefen je meteen met dit onderwerp:

Wil je meer oefenen? Ga naar de leeromgeving. Kom je er niet uit? Bij bijles scheikunde leggen onze docenten het rustig met je door. Zie ook: rekenen met mol en massa. atoomnummer en massagetal.

Bekijk ook deze video-uitleg: