Neerslagreacties opstellen

Een neerslagreactie is een reactie waarbij twee opgeloste ionsoorten samen een zout vormen dat slecht oplosbaar is. Dat zout komt als vaste stof uit de oplossing: de neerslag. In de reactievergelijking schrijf je alleen de ionen op die reageren.

Stappenplan

1. Schrijf op welke ionen er in de oplossingen zitten. Een opgelost zout is gesplitst in losse ionen.
2. Kijk in de oplosbaarheidstabel (Binas tabel 45A) welke combinatie van een positief en een negatief ion slecht oplosbaar is (s).
3. Schrijf de reactievergelijking met alleen die twee ionsoorten links en het vaste zout rechts. De andere ionen doen niet mee: dat zijn de tribune-ionen.
4. Maak de vergelijking kloppend, zodat de lading links en rechts gelijk is.

Voorbeeld 1: zilvernitraat en natriumchloride

Je voegt een oplossing van zilvernitraat bij keukenzoutoplossing.

• Aanwezige ionen: Ag⁺, NO₃⁻, Na⁺ en Cl⁻
• Volgens de tabel is zilverchloride slecht oplosbaar. Natriumnitraat lost goed op.
• Reactievergelijking: Ag⁺ (aq) + Cl⁻ (aq) → AgCl (s)
• Tribune-ionen: Na⁺ en NO₃⁻

Voorbeeld 2: bariumchloride en natriumsulfaat

• Aanwezige ionen: Ba²⁺, Cl⁻, Na⁺ en SO₄²⁻
• Bariumsulfaat is slecht oplosbaar.
• Reactievergelijking: Ba²⁺ (aq) + SO₄²⁻ (aq) → BaSO₄ (s)

Bij lood(II)nitraat en kaliumjodide moet je kloppend maken: Pb²⁺ (aq) + 2 I⁻ (aq) → PbI₂ (s). Er zijn twee jodide-ionen nodig om de lading 2+ te compenseren.

Veelgemaakte fouten

• De tribune-ionen toch in de reactievergelijking zetten.
• Het neerslag als losse ionen opschrijven, of de toestandsaanduiding (s) vergeten.
• Niet controleren of de lading links en rechts gelijk is, zoals bij PbI₂.

Handige tips

• Met een neerslagreactie kun je ionen aantonen of uit een oplossing verwijderen. Zo toon je chloride-ionen aan met zilvernitraat: er ontstaat een wit neerslag.
• Is in de tabel geen enkele combinatie slecht oplosbaar, dan is er ook geen neerslagreactie.

Oefen dit onderwerp direct

Klaar om het zelf te proberen? Hieronder oefen je meteen met dit onderwerp:

Wil je meer oefenen? Ga naar de leeromgeving. Kom je er niet uit? Bij bijles scheikunde leggen onze docenten het rustig met je door. Zie ook: reactievergelijkingen kloppend maken. naamgeving van zouten.

Bekijk ook deze video-uitleg: