Can en could

Je gebruikt can voor wat iemand nu kan of mag, en could voor wat iemand vroeger kon, voor een beleefd verzoek en voor iets wat misschien zou kunnen. Can en could zijn hulpwerkwoorden: er komt altijd een heel werkwoord achter, zonder to.

Hoe werken can en could?

Can gebruik je in de tegenwoordige tijd:

• kunnen (vermogen): She can swim. (Zij kan zwemmen.)
• mogen (toestemming): You can drink your tea now. (Je mag je thee nu opdrinken.)
• vragen of iets mag, tegen iemand die je goed kent: Can I ask you something?

Could gebruik je voor:

• kon, in het verleden: When I was five, I could already read. (Toen ik vijf was, kon ik al lezen.)
• een beleefd verzoek: Could you help me, please? (Zou u mij kunnen helpen?)
• een mogelijkheid (zou kunnen, misschien): I could go swimming today, but it might rain.
• na if, bij iets wat niet echt zo is: If I could, I would help you. (Als ik kon, zou ik je helpen.)

De ontkenning is can't (cannot) en couldn't (could not). Can en could krijgen nooit een -s, ook niet bij he, she of it: He can play the guitar. Een vraag maak je door can of could vooraan te zetten, zonder do: Can you swim?

Uitgewerkte voorbeelden

Voorbeeld 1: Sir, ... you help me, please?

1. Wat doet de spreker? Hij vraagt iemand om hulp: een verzoek.
2. Tegen wie? Tegen Sir, een volwassene die je beleefd aanspreekt.
3. Bij een beleefd verzoek kies je could.
4. Antwoord: Sir, could you help me, please? (Meneer, zou u mij kunnen helpen?)

Voorbeeld 2: Last year my little brother ... not ride a bike yet.

1. Welke tijd? Last year wijst naar het verleden.
2. Het gaat over kunnen: hij had het nog niet geleerd.
3. Kunnen in het verleden is could, ontkennend could not.
4. Antwoord: Last year my little brother could not ride a bike yet. (Vorig jaar kon mijn broertje nog niet fietsen.)

Voorbeeld 3: Don't worry, you ... really learn it.

1. Welke tijd? Er staat Don't worry: de spreker praat over nu en straks.
2. Het gaat over kunnen, en de spreker is er zeker van.
3. Kunnen in de tegenwoordige tijd is can.
4. Antwoord: Don't worry, you can really learn it. (Maak je geen zorgen, je kunt het echt leren.)

Voorbeeld 4: Take an umbrella. It ... rain later.

1. Weet de spreker zeker dat het gaat regenen? Nee, het is een mogelijkheid.
2. Voor iets wat misschien gebeurt, gebruik je could (zou kunnen).
3. Antwoord: Take an umbrella. It could rain later. (Neem een paraplu mee, het zou straks kunnen regenen.)

Veelgemaakte fouten

• To achter can of could zetten: I can to swim moet zijn I can swim.
• Een -s toevoegen: She cans dance of She can dances moet zijn She can dance.
• Een vraag maken met do: Do you can help me? moet zijn Can you help me?
• Can gebruiken voor het verleden: Yesterday I can't come moet zijn Yesterday I couldn't come.
• Denken dat could altijd verleden tijd is. In Could you open the window? gaat het over nu; could maakt de vraag alleen beleefder.

Handige tips

• Kijk eerst naar tijdwoorden. Yesterday, last year, when I was young wijzen naar could; now, today, always meestal naar can.
• Vraag je iets aan een docent, een onbekende of een volwassene? Begin met Could you ...? Bij vrienden en familie is Can you ...? prima.
• Kun je in het Nederlands zou kunnen zeggen? Dan is het bijna altijd could.

Oefen dit onderwerp direct

Klaar om het zelf te proberen? Hieronder oefen je meteen met dit onderwerp:

Wil je meer oefenen? Ga naar de leeromgeving. Kom je er niet uit? Bij bijles engels leggen onze docenten het rustig met je door. Zie ook: past simple: de verleden tijd.

Bekijk ook deze video-uitleg: